Ενεργειακός πόλεμος στην Ευρώπη – Το μέλλον θα είναι πιο ακριβό, πιο σκοτεινό, και πιο κρύο

Του Konrad Rękas (Μετάφραση: Γιώργος Β. Μιχαήλ)

Το ενεργειακό μήνυμα – απογυμνωμένο από στολίδια, θεωρία και προπαγάνδα – ακούγεται κάπως έτσι: το μέλλον θα είναι πιο ακριβό, πιο σκοτεινό, πιο κρύο. Και κανείς δεν θα μας βοηθήσει, ενώ κέρδη θα αποκομίσουν οι συνήθεις ύποπτοι.

Οι επικριτές της ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης έτριψαν πρόωρα τα χέρια τους, πιστεύοντας ότι η ουκρανική κρίση θα οδηγήσει σε αλλαγή προτεραιοτήτων και θα εισαγάγει ένα στοιχείο εξορθολογισμού στα όρια, τα τέλη, και τους κανονισμούς που επιβάλλονται στα κράτη-μέλη.

Αντίθετα, όμως, ο πόλεμος χρησιμοποιήθηκε μόνο για να δικαιολογήσει τις πρόσθετες ευκαιρίες κερδοσκοπίας από τις αγορές αερίου και διυλισμένων καυσίμων.

Ο ενεργειακός μετασχηματισμός της Ευρώπης πρόκειται να πραγματοποιηθεί ακόμη πιο γρήγορα, με την αύξηση της εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την αξίωση να μετακυλιστεί το κόστος στα νοικοκυριά.

Εάν αυτός ο πόλεμος δεν τελειώσει σύντομα, τον ​​επόμενο χειμώνα η Ευρώπη θα ξεμείνει από 109 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου και οι καταναλωτές θα αναγκαστούν να μειώσουν την ενεργειακή κατανάλωσή τους κατά τουλάχιστον 14%.

Κλιματικός Στόχος και Ουκρανία – ανάληψη ελέγχου και μεγιστοποίηση των κερδών;

Εν είδει μιας κατά κάποιον τρόπο ντροπαλής παραδοχή ενοχής, η θεωρία της τιτλοποίησης στις διεθνείς σχέσεις σημειώνει ότι ένα ζήτημα καθίσταται «απειλή για την ασφάλεια» μόνον όταν η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ κατευθύνουν την κοινή γνώμη προς αυτό.

Γιατί, αν κάτι έχει πραγματικά αποτελέσματα, τότε είναι και πραγματικό – τουλάχιστον στο μυαλό του κοινού.

Εκεί, στο μυαλό των ανθρώπων, κατασκευάζεται η εικόνα οποιουδήποτε υπό εξαφάνιση αγαθού – π.χ. βιοτικό επίπεδο, προσωπική ασφάλεια, ατομική κατανάλωση κ.λπ. Ταυτόχρονα, το επιλεγμένο αγαθό τιτλοποιείται με την ενεργοποίηση της έγκρισης για λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης.

Στην περίπτωση της ουκρανικής κρίσης, μπορούμε να προσθέσουμε ένα ακόμη στοιχείο:

Λαμβάνοντας ριζικές αποφάσεις για την αλλαγή του ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρυψε με επιτυχία το πραγματικό αντικείμενο της τιτλοποίησης. Φυσικά, το όραμα μιας ταχείας απομάκρυνσης από το ρωσικό φυσικό αέριο εξηγείται, μεταξύ άλλων, με την προστασία της αγοράς από διαταραχές, την προσπάθεια μείωσης των τιμών της ενέργειας κ.λπ.

Όμως είναι προφανές ότι, καθώς η υπόθεση για τον ιερό Κλιματικό Στόχο βάλτωσε ξαφνικά, τώρα η προστασία των συμφερόντων των ενεργειακών ολιγαρχών και των ξένων επενδυτών που δραστηριοποιούνται στην Ουκρανία έχει καταστεί κρίσιμη. Και, φυσικά, συνδυάζεται με ακόμα πιο ισχυρό έλεγχο στην ζωή μας, με την χρήση ενεργειακών εργαλείων.

Ποιος ανεβάζει τις τιμές της ενέργειας;

Ένα Σχέδιο 10 σημείων για την μείωση της εξάρτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο, σε προοπτική αρκετών μηνών, δεν αντανακλά τόσο μια αποτυχία της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, αλλά μάλλον αποτελεί ένα ουρανόφερτο δώρο για όσους ζητούν την περαιτέρω ριζοσπαστικοποίησή της.

Μόνο το 2021, οι εισαγωγές φυσικού αερίου της ΕΕ από την Ρωσία ανήλθαν σε περίπου 140 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, συν άλλα 15 ρωσικού LNG. Αυτή η ποσότητα αντιπροσωπεύει το 45% των συνολικών εισαγωγών της ΕΕ και το 40% της κατανάλωσης φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ευτυχώς, τον χειμώνα που πέρασε οι ρωσικοί αγωγοί φυσικού αερίου, τόσο ο Baltic Nord Stream 1 όσο και οι γραμμές Brotherhood που διασχίζουν την Ουκρανία, λειτουργούσαν ομαλά, παρά τις συνεχιζόμενες μάχες, και η προμήθεια ακολούθησε το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα.

Επομένως, τυχόν περαιτέρω αυξήσεις στις λιανικές τιμές του φυσικού αερίου ή της ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορούν να αποδοθούν σε ενέργειες της Ρωσίας, η οποία εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της, παρά τον οικονομικό πόλεμο της Δύσης εναντίον της.

Στην ίδια την Δύση πρέπει να αναζητηθούν οι πραγματικοί λόγοι των αυξήσεων. Το κερδοσκοπικό παιχνίδι γύρω από μετοχές με την μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης θα πρέπει να ενοχοποιήσουμε – και το ίδιο ισχύει όσον αφορά την αύξηση των τιμών των καυσίμων.

Παρά την αντίθετη άποψη του κοινού, δεν είναι η τρέχουσα τιμή ενός βαρελιού αργού πετρελαίου που έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στις αυξήσεις, αλλά το κερδοσκοπικό παιχνίδι γύρω από τα διυλισμένα καύσιμα και οι πρόσθετες προσαυξήσεις διύλισης.

Δεν είναι ο Πούτιν που αυξάνει τις τιμές στα πρατήρια. Είναι η Shell, η BP, και οι άλλες εταιρείες. [Και οι παράλογοι φόροι.]

Αυτά είναι τα κέρδη τους, το παιχνίδι τους και… ο πόλεμός τους. Και εμείς παραμένουμε οι στρατιώτες τους.

Σφίξιμο της ζώνης – ή γκαρότα (δηλ. κολάρο στραγγαλισμού);

Και θα επιστρατευτούμε χωρίς καν να βγούμε από τα σπίτια μας. Υπάρχουν πολλά για να παλέψουμε – η ΕΕ μόλις υπολόγισε την αξία της δικής της αγοράς ενέργειας σε περίπου 200 δισ. ευρώ και τις δαπάνες των κρατών μελών για την προσαρμογή στην νέα στρατηγική σε άλλα 55 δισ. ευρώ. Οι κύριες παραδοχές του Σχεδίου 10 σημείων είναι:

  • αύξηση των εισαγωγών LNG «από άλλες πηγές» (δηλ. από τις ΗΠΑ και το Κατάρ),
  • μέγιστη χρήση της εφεδρικής χωρητικότητας και αύξηση των επιπέδων αποθήκευσης,
  • καθυστέρηση στην απενεργοποίηση των πυρηνικών εργοστασίων,
  • και φυσικά περαιτέρω μετασχηματισμός προς τις ανανεώσιμες πηγές.

Και όλα αυτά με δρακόντεια λιτότητα, που επιβάλλεται με σκληρές τιμολογιακές πολιτικές, χαλάρωση των κοινωνικών παροχών, και εξαναγκασμό των απλών πολιτών να χρησιμοποιούν λιγότερη ενέργεια. Και, φυσικά, θα χρειαστούμε περισσότερα χρήματα για τις μελλοντικές αγορές μας. Για παράδειγμα, για να αντικαταστήσουμε ακόμα και καινούργιες εστίες υγραερίου με αντλίες θερμότητας – αυτά τα τεράστια κουτιά που «μουγκρίζουν», για τα οποία πρέπει να σκάψεις ολόκληρο τον κήπο και μετά μετατρέπονται μόνα τους σε ηλεκτρικές θερμάστρες ούτως ή άλλως. Και τι γίνεται αν κάποιος δεν έχει κήπο; Λοιπόν, τότε καλύτερα να αγοράσετε μια κουβέρτα, όσο ακόμη μπορείτε…

Ποιος κατέστρεψε την εξόρυξη άνθρακα;

Κι εδώ τα πράγματα δεν είναι καλύτερα απ’ ό,τι στις υπόλοιπες υποθέσεις της ΕΕ. Όπως αναλύεται από το κορυφαίο think-tank «Aurora Energy Research», που σχετίζεται με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όλα αυτά τα οράματα μπορούν να παραμείνουν ζωντανά μόνον εάν η ουκρανική σύγκρουση και οι συνέπειές της δεν θα διαρκέσουν περισσότερο από 2 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι το ρωσικό φυσικό αέριο θα συνεχίσει να ρέει μέσω της Ουκρανίας και ότι η καθυστέρηση στην λειτουργία του αγωγού Nord Stream 2 δεν θα είναι μεγαλύτερη από το 2025.

Πράγματι, ορισμένα από τα σχέδια της ΕΕ στερούνται νοήματος.

Παραβλέπουν την αδυναμία αυτόματης αύξησης των εισαγωγών από την Αλγερία και την Λιβύη, δεδομένων των δυσκολιών στην κάλυψη της εγχώριας ζήτησης εκεί. Επίσης, οι κόμβοι μεταξύ Ισπανίας και Γαλλίας δεν θα είναι σε θέση να διαβιβάσουν την αυξημένη ποσότητα. Επιπλέον, ούτε η Νορβηγία ούτε το Ηνωμένο Βασίλειο (το οποίο εξακολουθεί να κλέβει φυσικό αέριο και πετρέλαιο από την Σκωτία) μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή τους τόσο γρήγορα και στο επιθυμητό επίπεδο.

Η αναβολή του (προγραμματισμένου για φέτος) κλεισίματος του ολλανδικού πεδίου φυσικού αερίου στο Groningen, δεν είναι δυνατή χωρίς σημαντική αύξηση των δαπανών, κ.λπ. Για λόγους ασφαλείας, δεν συνιστάται η συμπλήρωση της εφεδρικής αποθήκευσης κατά 90%, πριν από τον επόμενο χειμώνα – και, ακόμα κι αν γινόταν, θα κόστιζε άλλα 100 δισεκατομμύρια ευρώ.

Για να μην αναφέρουμε το γεγονός ότι ένας πυρηνικός σταθμός δεν είναι λούνα-παρκ και δεν μπορεί να συναρμολογηθεί και να αποσυναρμολογηθεί σαν τέτοιο. Ειδικά όταν για εκείνους τους σταθμούς που προορίζονται για κλείσιμο δεν έχει παραγγελθεί καύσιμο (ουράνιο).

Το ίδιο ισχύει και για τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, τους οποίους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θυμήθηκε ξαφνικά (ξεχνώντας την αναμενόμενη αύξηση της μέσης εκπομπής σε 22 Mt CO 2).

Με απλά λόγια, η μόνη χώρα που θα μπορούσε να παραδώσει ουράνιο και άνθρακα γρήγορα και σε λογικές τιμές είναι η… Ρωσία.

Και ας ελπίσουμε ότι, όλοι όσοι έχουν κλείσει ανθρακωρυχεία και αγνόησαν την ενεργειακή ανταγωνιστικότητα του άνθρακα της Ρωσίας και του Ντονμπάς, θα εκτιμήσουν το γοητευτικό μαύρο χιούμορ της τρέχουσας κατάστασης.

Θα είναι πιο ακριβό – ακόμα και κατά ένα τρίτο.

Αλλά οι υπόλοιποι, δηλαδή όλοι οι καταναλωτές, δεν θα διασκεδάσουν. Ενώ οι περικοπές για την βιομηχανία υπολογίζονται για φέτος στα επίπεδα του 5-10%, οι μεμονωμένοι πελάτες αναμένεται να μειώσουν την ζήτησή τους κατά περίπου 14% και θα πρέπει να προετοιμαστούν για αύξηση 30-35% των τρεχουσών τιμών.

Και όχι, η έγχυση υγρού (σε έναν υπόγειο σχηματισμό βράχου, σε γεώτρηση κ.λπ.) σε υψηλή πίεση ώστε ν’ ανοίξουν αναγκαστικά οι υπάρχουσες ρωγμές και να εξαχθεί πετρέλαιο ή αέριο, δεν θα γίνει αποδεκτή, αν και υπάρχουν στην Ευρώπη κάποιες προτάσεις για υιοθέτηση αυτής της δολοφονικής για το περιβάλλον (αλλά προσφιλούς για τους Αμερικανούς) μεθόδου εξόρυξης.

Ακόμα και η μεγιστοποίηση της εισαγωγής LNG από τις ΗΠΑ και το Κατάρ θα μπορούσε να καλύψει μόνο το 70% του κενού που δημιουργήθηκε από την εξάλειψη του ρωσικού φυσικού αερίου. Και επιπρόσθετα, οι περισσότερες δυτικές χώρες θα πρέπει πρώτα να προβούν σε πρόσθετες δαπάνες, προκειμένου να χρησιμοποιήσουν αυτές τις ποσότητες στα δικά τους ενεργειακά συστήματα.

Έτσι, προς το παρόν, το ενεργειακό μήνυμα – απογυμνωμένο από στολίδια, θεωρία και προπαγάνδα – ακούγεται κάπως έτσι: το μέλλον θα είναι πιο ακριβό, πιο σκοτεινό, πιο κρύο. Και κανείς δεν θα μας βοηθήσει, ενώ κέρδη θα αποκομίσουν οι συνήθεις ύποπτοι.

Αν σου αρέσουν αυτά που διαβάζεις, υποστήριξε την προσπάθειά μου με μια δωρεά.

Η λογοκρισία στα κοινωνικά δίκτυα αγριεύει. Ας μην χάσουμε επαφή. Εγγράψου, για να λαμβάνεις ειδοποίηση στο email σου για κάθε νέο άρθρο: